ANASAYFA
|
SİNEMA
Kubrick: Bilim Kurgunun Dahi Yönetmeni
--------------------
Sinema Editörü | İstanbul {Date}
2001: Space Odyssey tarihin en iyi bilim kurgu filmlerinden birisi olarak gösterlir
Stanley Kubrick'in hayat hikayesini anlatan bu yazı "Sinemanın Dahileri" dizimizin ilk yazısı oldu. Kubrick'in sinema tekniği açısından gelmiş geçmiş en iyi yönetmenlerden birisi olduğu tartışmasız, ancak bütün dehasına rağmen sadece 10 adet uzun metrajlı Hollywood filmi çekmiş ve hiçbirinde en iyi yönetmen oscarını alamamıştır. Kubrick hayranları film sayısının az olmasının her filminin öncesi ve öekimindeki titizliğine bağlarlar.
Filmlerinden Spartacus, 2001: A Space Odyssey, Barry Lyndon ve The Shining sinema tarihinin değişmez klasiklerindendir. Sinema tarihinin en iyi filmlerini izlemek istiyorum diyorsanız, Kubrick'in bu filmlerini izlemenizi tavsiye ederiz.
***
Stanley Kubrick 26 Temmuz 1928'de, New York'un Bronx semtinde doğdu. Genç yaşta müziğe, satranca ve fotoğrafçılığa merak sardı. 17 yaşında dönemin ünlü fotoğraf dergisi “Look”da fotoğrafçı olarak çalışmaya başladı. Columbia Üniversitesi'nde Lionel Trilling, Mark Van Doren, ve Moses Hadas gibi ünlü profesörler tarafından verilen derslere katıldı. Modern Sanatlar Müzesi'nin programı her değiştiğinde yakından takip etti. New York’da Washington Square'deki Marshal ve Manhattan klüplerinde paralı satranç maçları yaptı.
İLK FİLM BELGESEL
Kubrick’in yaptığı ilk film denemesi “Day of the Fight” ismiyle 1950 yılında, o güne kadar biriktirdiği tüm parayla çektiği, boksör Walter Cartier'i konu alan 16 dakikalık kısa bir belgesel filmiydi.
İlk filminde yönetmenlikten montaja, sesten görüntü yönetmenliğine kadar herşeyi kendisi yaptı. Film, Howard Hughes’un efsane film şiketi RKO tarafından satın alındı ve New York'taki Paramount sinemasında gösterildi. Filminin başarılı olması üzerine tüm zamanını sinemaya ayırabilmek için Look dergisindeki işinden ayrıldı.
Kubrick ilk filmini çektiği 1950 yılından 1955 sonuna kadar belli aralıklara kısa belgeseller çekmeye devam etti. 1951 yılında RKO’nun teklifiyle, “Flying Padre” isimli, Rahip Fred Stadtmueller'ı anlatan 9 dakikalık bir belgesel, 1953 yılında Uluslararası Denizciler Federasyonu için “Seafarers” adında 30 dakikalık bir belgesel (Kubrick'in ilk renkli filmi) ve son olarak 1955 yılında tanıdıklarından aldığı borçla çektiği “Killer's Kiss”i filmi.
1956 yılında yapımcı James B. Harris ile tanışan Kubrick ve ilk uzun metrajlı stüdyo filmi “The Killing”i çekmek için Hollywood'a gitti.
The Killing filminden sonra MGM şirketinin yapım sorumlusu, Kubrick ve Harris ile anlaşma imzaladı. Kubrick, roman yazarı Calder Willingham ile birlikte Stefan Zweig'ın The Burning Secret adlı romanından bir senaryo uyarladı ama bu proje hiçbir zaman hayata geçirilmedi.
Kubrick ve Willinghom, Humphrey Cobb'un Paths of Glory romanından bir senaryo uyarladılar. Kirk Douglas filmde oynamayı kabul edene kadar tüm stüdyolar filmi reddetti. Sonuç ise Kubrick'in ilk klasik filmi oldu.
Kubrick bundan sonraki birkaç yılı hayata geçiremediği projeler üzerinde çalışarak geçirdi. Bunlar Kirk Douglas'ın oynamasını planladığı 'I Stole 16 Million Dollars' ve Amerikan İç Savaşını konu alan bir başka senaryoydu. Ayrıca Marlon Brando ile birlikte 6 ay, 'One Eyed Jacks' filmi için birlikte çalıştıysa da Brando filmi kendisi yönetmeye karar verdi.
RASTLANTI SONUCU SPARTACUS’UN YÖNETMENİ
1959'da Kirk Douglas, 'Spartacus' filminin yapımcılığını üstlenmişti. Çekimler başladıktan iki hafta sonra yönetmen Anthony Mann kovuldu ve Douglas, Kubrick'e filmi yönetmesini teklif etti. Kubrick'in çektiği film aynı yıl Oscar ödüllerinde büyük başarı kazandı. Lolita'dan sonra James B. Harris ve Kubrick ayrı yollara gittiler. Harris kendisi bir yönetmen oldu. Kubrick te, filmlerinin yapımcılığını kendisi yapmaya karar verdi.
Soğuk Savaş yılları Kubrick'i oldukça etkiledi ve Red Alert romanından Dr. Stranglove adlı bir senaryoyu uyarladı. Film gösterildiğinde büyük bir hit oldu ve senaryo, yönetmen ve yapımcı dallarında Kubrick Oscar'a aday gösterildi. Kubrick'in bir sonraki planı Napolyon ile ilgili bir film yapmaktı. Fakat bütçenin çok yüksek olması sebebiyle bunu gerçekleştiremedi.
LONDRA’DA YAŞAYAN AYKIRI YÖNETMEN
Kubrick'in başarılı filmleri sayesinde, hakkında birçok gazete ve dergide yazılar çıkıyor ve bunlarda özel hayatının hiç bilinmediği vurgulanıyordu. Kubrick, Hollywood'dan çok uzaklarda, üçüncü karısı Christiane Harlan ve üç kızıyla birlikte Londra'nın dışında büyük bir evde oturuyordu. Bu büyük evi Kubrick aynı zamanda ofis ve yapım sonrası stüdyosu olarak kullanıyordu.
Gelecekte geçen iki bilimkurgu filminden sonra Kubrick yön değiştirdi ve William Makepeace Thackery'nin romanından uyarladığı bir 18. Yüzyıl hikayesi olan Barry Lyndon'u yaptı. 11 milyon dolara malolan bu dram filmi gişede çok büyük bir başarı elde etmese de eleştirmenler tarafından çok beğenildi. Film 7 dalda Oscar adayı oldu. Kubrick yine yazar, yönetmen ve yapımcı dallarında aday oldu ve kazanamadı. Kubrick'in bir sonraki filmi 'Full Metal Jacket' için aradan 7 yıl geçti. Ünlü Platoon filminin hemen arkasından vizyona girmesine rağmen hem seyirciler hem de eleştirmenlerce büyük bir başarı olarak görüldü. Tüm bunlara rağmen sadece senaryo dalında Oscar'a aday gösterildi.
Kubrick, Rolling Stone dergisine yaptığı bir röportajda tuhaf yaşam biçimini konu alan birçok söylentiye cevap verdi.
'Dr. Strangelove' filminin orjinal negatiflerinin kaybolması üzerine eldeki baskılardan yapılabilecek en kaliteli kopyayı oluşturdu. Kubrick Mayıs 1990'da Martin Scorsese, Woody Allen, Francis Coppola, Steven Spielberg, Robert Redford, Sydney Pollack, George Lucas gibi yönetmenlerle beraber filmlerin korunması ve yenilenmesi üzerinde çalışan Film Foundation'ı kurdu.
Kubrick, AI (Artificial Intelligence) adında yeni bir bilimkurgu projesi oluşturdu ama eldeki teknolojinin filmin gerektirdiği olanaklarda olmadığını görünce projeyi beklemeye aldı.
Nisan 1993'te Variety, Kubrick'in bir sonraki filminin Yahudi bir çocuğun halasıyla beraber bir Nazi kampından kurtuluşunu anlatan, Louis Begley'in Wartime Lies adlı romanından bir uyarlama olacağını bildirdi. Jurassic Park'taki Joseph Mazello çocuğu oynayacaktı. Hala rolü için Kubrick'in kafasındaki isimler Julia Roberts, Uma Thurman ve Jodie Foster'dı. 100 gün sürmesi planlanan çekimler o yaz başlayacak ve film yılbaşında gösterime girecekti. Çekimler için Polonya, Macaristan ve Slovakya'da araştırmalar yapıldı ve merkez olarak Slovakya'nın Bratislava şehri seçildi.
“EYES WIDE SHUT” SON FİLMİ
1993'ün Kasım ayında L.A Times'da Stanley Kubrick'in yapay zekayı konu alan AI adlı bir bilimkurgu filmini yönetip yapımcılığını üstleneceği bildirildi. 1991'de Kubrick efektlerin yetersiz olcağını düşündüğü için projeyi durdurmuştu. Ama Jurassic Park'taki teknolojiyi gördükten sonra çok etkilenmiş ve filmi bir sene içinde çekmeye karar vermişti.
Gelecekte geçen filmde yüksek teknoloji ürünü robotlar olacak ve buzulların erimesi üzerine aralarında New York'un da bulunduğu şehirler sular altında kalacaktı. Yine bu aralar The Pittsburgh Post gazetesi filmin özel efektlerle yüklü çok büyük bütçeli bir film olacağını bildirdi. Çok gizli bir şekilde yürütülen projede Warner Bross hiç bir açıklama yapmıyordu. Kubrick filmi yapmak için bir Nazi hikayesini konu alan 'Wartime Lies' adlı filmi yapmaktan vazgeçti.
1995'in Aralık ayının ortalarında, Warner Bross, Stanley Kubrick'in AI adlı film için çalışmalarını sürdürdüğünü ama daha önce başrollerinde Tom Cruise ve Nicole Kidman'ın oynayacağı Eyes Wide Shut adlı filmi çekeceğini bildirdi. Eylül 1997'de 54. Uluslararası Venedik Film Festivalinde, Kubrick'e Altın Aslan ödülü verildi. Mart 1999'un ilk haftasında Kubrick, 'Eyes Wide Shut' filminin bir öngösterimini Warner Bross'un stüdyo başkanları, Tom Cruise ve Nicole Kidman için yaptı. Tepkiler çok iyiydi ve Kubrick film için çok heyecanlıydı. Bir iddiaya göre bunun şimdiye kadar yaptığı en iyi film olduğunu söylemişti.
7 Mart 1999'da Stanley Kubrick uykusunda kalp krizinden hayata gözlerini yumduğunda 70 yaşındaydı.
FİLMLERİ
- A.I. Artificial Intelligence (2001 - Spielberg’in tamamladığı yarım kalan filmi)
- Eyes Wide Shut (1999)
- Full Metal Jacket (1987)
- The Shining (1980)
- Barry Lyndon (1975)
- A Clockwork Orange (1971)
- 2001: A Space Odyssey (1968)
- Dr. Strangelove (1964)
- Lolita (1962)
- Spartacus (1960)
- Paths of Glory (1957)
- The Killing (1956)
- Killer’s Kiss (1955)
- The Seafarers (1953)
- Fear and Desire (1953)
- Flying Padre (1951)
- Day of the Fight (1950)
Kaynak: Bu yazının bazı bölümleri Garanti Bankası Kültür Sanat Dergisi’nden alıntıdır
|
|
|
Editör'ün
Notu:
|
|
|
 |
|
